Content voor Ingelogde Gebruikers
Ouder Worden Zonder Het Te Zijn

Ouder worden zonder het te zijn

Welke ‘tone of voice’ kies je als je ouderen wilt bereiken voor je culturele programma? Wat werkt wel en wat werkt niet bij ouderen? Hoe spreek je ouderen aan? Soms wil je die ‘andere’ ouderen bereiken met je project of wil je je communicatiemiddelen opfrissen. Waar begin je?
Op 16 mei 2019 zijn we in een speciale KOM-Werksafari aan de slag gegaan met een nieuwe blik op communicatie met ouderen.

Foto: Muzehof werksafari
Tekst: Nikki Dekker en Lily van Engen

Lisette Lagerweij, de directeur van de Muzehof, heet ons hartelijk welkom. Lily van Engen, programmamanager van KOM Gelderland, introduceert de sprekers.
Bram Buiting heeft als directeur van Stichting Welzijn Lochem een eigen visie op levensthema’s ontwikkeld: ERWELZIJN. Het grote nieuws is dat deze zienswijze zoveel opzien baart dat Bram mag aanschuiven aan de innovatietafel van Mark Rutte.
Daarna geeft Alet Klarenbeek, gepokt en gemazeld in ouderencommunicatie, een workshop waarin zij concreet aan de slag gaat met de praktijk. Alet is communicatiedeskundige en initiatiefnemer van UP!, een nieuwe landelijke beweging rondom ouder worden. UP! gelooft dat persoonlijke groei mogelijk is tot de laatste snik en organiseert live talkshows, regio events en In je Uppie themagesprekken rond schurende thema’s.

Domino met levenservaringen

Bram begint met een vraag: Wanneer ontstaat verslaving, of schuldenproblematiek? Het antwoord kunnen ervaringsdeskundigen je makkelijk vertellen: problemen volgen elkaar op. Waarom anticiperen wij in het welzijnswerk niet op die patronen?

Hoe logisch dit ook lijkt, in de praktijk wordt weinig preventief gewerkt. Om dat te keren heeft Bram ERWELZIJN ontwikkeld. Hij deelt het leven op in ‘life events’; belangrijke gebeurtenissen die je leven een nieuwe wending geven. Die overkomen iedereen, maar de impact verschilt per persoon en levensfase. Bijvoorbeeld: als kleuter is vallen heel normaal, maar als oudere kan het een grote impact op je leven hebben.

Door die life events te onderzoeken, wil ERWELZIJN erachter komen wanneer hulpverlening precies moet ingrijpen. Stel je voor, een vrouw is mantelzorger voor haar partner die terminaal ziek is. Dan kun je al voorzien dat die partner komt te overlijden, en dat die gebeurtenis niet alleen een psychische klap wordt, maar ook een financiële gevolgen kan hebben. Vanuit het oogpunt van preventie is het volgen van deze vrouw een belangrijke stap, die vaak niet gezet wordt.

Voor de ontwikkeling van ERWELZIJN heeft Bram samen met collega’s een dominospel ontwikkeld: ze geven mensen van alle leeftijden kaartjes om hun levensmomenten op te schrijven, en vragen: op welke momenten had een interventie eventuele problemen kunnen voorkomen?

Buiten de kaders

‘Maar ja, achteraf is makkelijk praten,’ zegt iemand uit het publiek. Wanneer een tiener stopt met school en je wil hem hulp bieden, gelooft hij nog niet dat hij zonder die hulp over vijf jaar verslaafd en dakloos kan zijn.

Bram geeft aan dat hij ook onderzoek doet naar de soort hulp die geboden wordt. ‘Op dit moment biedt hulpverlening iets aan, en als de ander “nee” zegt, denken we: die is er niet klaar voor. Maar misschien gaat het om de manier waarop we het doen. Die jongere wil bijvoorbeeld niet praten op kantoor, maar misschien wel in de McDonalds, of als je hem meeneemt naar een voetbalwedstrijd.’ Zulke hulp valt buiten de kaders van ‘gewoon’ jongerenwerk, maar is misschien wel de beste hulp op dat moment.

Hoewel Bram in een heel andere sector werkt, is het denken in ‘life events’ en in nieuwe benaderingswijzen, wel degelijk interessant voor de culturele sector. Bram nodigt iedereen uit om aan te sluiten bij ERWELZIJN. Lily neemt die uitnodiging in ieder geval aan en voegt toe: ‘Mijn vader is nu weduwnaar. Als ik hem adviseer om iets te ondernemen, zodat hij niet vereenzaamt, reageert hij laconiek. Hij herkent zichzelf niet in het beeld van de eenzame man. Hoe benader je zo iemand dan wel?’ Daar weet Alet Klarenbeek meer van. Zij is UP! begonnen, voor een nieuwe kijk op ouder worden.

‘De oudere’ bestaat niet

Alet begint haar verhaal met een belangrijke vraag: ‘Wat is oud?’ Als je met pensioen gaat, of als je 80+ bent? De maatschappij spreekt van 55-plusser, maar op de arbeidsmarkt ben je vanaf 45 jaar al oud. De ironie is: niemand wil oud zijn, maar we willen het wel allemaal worden. Daar moet je dus op inhaken als evenement: niet spreken over het oud zijn, maar over de leuke dingen die je (ook als oudere) kunt doen.

Ze vraagt de zaal: ‘Wie hier is ouder dan 50?’ Dan weet je: er verandert iets aan je fysieke mogelijkheden, maar je bent ook minder ambitieus en wil liever iets voor anderen betekenen. Als jongere maak je plannen voor later, maar als je ouder bent, ben je een ander persoon. Misschien was je van plan veel musea te bezoeken, maar durf je als 75-jarige echt niet meer naar het Museumplein, met al die drukte, trams en auto’s. Zo begint dat sociale isolement, en met zulke beperkingen moet de culturele sector leren werken.

Communicatie

Het goede nieuws, vertelt Alet, is dat de doelgroep gigantisch is en gestaag doorgroeit. Maar het is wel lastig dat ‘ouderen’ geen homogene groep zijn. De oudere generatie (75+) heeft een vaststaand maatschappijbeeld, wordt graag verzorgd, en is daar dankbaar voor. Terwijl de jongere generatie juist eigen initiatief neemt en autonoom wil zijn (en blijven). En dan zijn er nog de culturele verschillen: is de oudere stedelijk, laagopgeleid, allochtoon of alleenstaand? Bedenk goed wie je doelgroep is, tipt Alet, en neem daarbij niet genoegen met de omschrijving ‘ouderen’.

‘Ga eens zelf in de zaal staan en kijk om je heen: wie zitten hier nou? Zouden deze mensen een advertentie in het lokale suffertje willen lezen, of nemen ze flyers mee uit de bibliotheek?’ Vervolgens is het heel simpel, zegt Alet: je informeert mensen over je evenement, en nodigt ze uit om mee te doen.

Ter voorbereiding op deze workshop heeft Alet kritisch gekeken naar de cases die verschillende organisaties hebben ingestuurd. Op haar Powerpoint presentatie zien we een website met een te klein lettertype (‘Dit kunnen ouderen toch niet lezen!’), een filmpje dat er niet professioneel genoeg uit ziet, maar ook veel mooie websites en flyers: een lichte achtergrond met duidelijke letters en aansprekend beeld. ‘Dat beeld, daar gaat het om,’ benadrukt Alet, want in de eerste 1,5 seconde bepalen mensen of ze verder willen lezen.

Tips & trucs

Gelukkig bestaan er een paar basisregels die je kan gebruiken. Vermeld altijd dat je evenement gratis toegankelijk is, en dat je zorgt voor koffie en thee – dat is een magneet, waardoor het een feestelijk uitje wordt voor de oudere bezoeker. Ook belangrijk: zorg dat je niet alleen een begin-, maar ook een eindtijd vermeldt, zodat de bezoeker weet of ze daarna nog bij de kleinkinderen op bezoek kan. Laat bovendien weten of de locatie bereikbaar is met het OV, en of er genoeg parkeergelegenheid is. Zorg bovendien dat je altijd een telefoonnummer vermeldt, want ouderen bellen graag met een echt persoon als ze vragen hebben.

Daarnaast tipt Alet om partners te zoeken in het veld. Als culturele sector is het soms moeilijk contact te leggen met kwetsbare ouderen, terwijl Thuiszorg en Tafeltje Dekje dagelijks bij ze over de vloer komen. Je zou die organisaties kunnen vragen om flyers uit te delen. Dat is voor alle partijen leuk, want zo hebben ze ook een keer leuk nieuws om te vertellen. Vier het leven en het Nationaal Ouderenfonds zijn interessante partners om samen aan projecten te werken, maar denk ook eens aan online magazines, waarvan er veel gericht zijn op actieve en ondernemende ouderen: Ned7, Paradijsvogels (enigszins elitair, maar wel geschikt voor culturele evenementen), Saar en gofifty.

Het belangrijkste, concludeert Alet, is het beeld. Als iemand een foto van jou en je vrienden maakt, wat doe je dan als eerste? Juist: kijken hoe jij er zelf op staat. Houd dat in gedachten: de doelgroep wil zichzelf in een mooi plaatje herkennen. Een goede communicatie-boodschap wordt niet bepaald door de informatie die je overbrengt, maar door het gevoel dat je doelgroep erbij krijgt. Dat zie je goed in deze voorbeelden:

Voorbeelden van hoe het ook kan

1. Nike Iron Woman

De les: laat je deelnemers zelf over jouw evenement vertellen, dan komt hun enthousiasme direct over.

2. ANWB personenhulp

De les: ook als het gaat over angst, of risico, kun je je boodschap positief brengen.

3. Humanitas in Deventer

De les: een goede boodschap gaat niet over praktische oplossingen, maar over vriendschap en liefde.

Bij de lunch, een heerlijk vegetarisch buffet van Jacqueline Arraf, wordt nog enthousiast nagepraat over de verschillende tips. Deelnemers hebben meer inzicht gekregen in het denken over de verschillende groepen ouderen, en welke rol de zogenaamde ‘life events’ spelen in de mogelijkheden van je publiek. Straks is het tijd om de website onder handen te nemen, maar eerst nemen we nog een kopje soep en leren we elkaar nog iets beter kennen.

Heb je vragen of wil je meer informatie?




Scroll naar boven
Menu